تجارت دنیای گستردهای است که قدم گذاشتن در آن، هرگز خالی از ریسک و چالش نیست. یکی از این چالشها، وارد شدن خسارات احتمالی در هنگام ترخیص کالاست و در این هنگام مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارت وارد شده به کالا معنا پیدا می کند. ممکن است تجهیزاتی که در گمرک وجود دارند با مشکل مواجه شوند و یا پرسنل آن در اثر کوتاهی و عدم توجه، باعث خسارت به کالای شما شوند. خوشبختانه قوانینی به عنوان مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارت وارد شده به کالا توسط دولت وضع شدهاند. این قوانین از حق و حقوق تاجرانی که کالای آنها به هر دلیلی در گمرک آسیب دیده است، دفاع میکنند.
مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارت وارد شده به کالا چیست؟
گمرک در برابر تمام کالاهایی که به آن وارد میشوند، مسئولیتی دارد. در صورتی که به هر دلیلی این مسئولیت به خوبی انجام نشود و به کالاهای تاجران آسیب وارد شود، بر اساس قوانین و مقرراتی که از سوی دولت وضع شده است، باید آن را جبران کند. زمانی که یک کالا وارد گمرک میشود، تا زمانی که ترخیص شود، باید در انبار نگهداری شود. در طول این مدت، ممکن است خسارتهایی به کالا وارد شود. در چنین شرایطی گمرک مسئول جبران خسارت به صاحب کالا است. مسئولیت مدنی گمرک در دو حوزه مادی و معنوی تعریف میشود که در ادامه مطلب، توضیحات مختصری پیرامون آنها ارائه میدهیم:
1. خسارت مادی
در صورتی که هنگام وارد شدن محموله به گمرک، زمان نگهداری آن در انبار و یا در هنگام خارج شدن از انبار هر نوع مشکلی برای کالا به وجود آید، خسارت مادی رخ داده است. این موضوع ممکن است به سبب خرابی یکی از تجهیزات گمرک به وجود آید. گاهی هم به علت کوتاهی کارکنان و مسئولین گمرک رخ میدهد.
2. خسارت معنوی
خسارت معنوی زمانی به وجود میآید که به سبب ترخیص دیرهنگام کالا از گمرک، به اعتبار تاجر یا شرکت مورد نظر لطمهای وارد شود. در تجارت، اعتبار بسیار مهم است و بسیاری از معاملات بر اساس آن انجام میشوند. بنابراین هر گونه تاخیری در روند ترخیص دیرهنگام کالا از گمرک، ممکن است به اعتبار تاجر آسیب بزند و در این شرایط نیز گمرک باید مسئولیت مدنی آن را بر عهده بگیرد.
حدود مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارت وارد شده به کالا
هر چند دولت برای خسارتهایی که در گمرک به کالاها وارد میشوند قوانینی را تعریف کرده است، اما این قوانین حد و حدودی دارند. اگر قصد دارید به عنوان یک تاجر یا بازرگان در این زمینه فعالیت خود را شروع کنید، باید بدانید که مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارتی که به کالاها وارد شده است، شامل چه مواردی است؟ در ادامه مطلب با ما همراه باشید تا حد و حدود مسئولیت مدنی گمرک در برابر آسیبی که به کالاها وارد شده است را با شما در میان بگذاریم:
خسارت فیزیکی قابل مشاهده
زمانی که یک کالا در هنگام ترخیص از گمرک یا در محدوده آن با آسیبهایی مواجه شود که بتوان آن را با چشم به راحتی مشاهده کرد، در حدود مسئولیت مدنی گمرک قرار میگیرد. از جمله این آسیبها میتوان به شکستگی و ضرب دیدگی اشاره کرد.
بیمه نشدن کالا در انبار گمرک
در صورتی که گمرک به هر دلیلی در بیمه کردن کالایی که در انبار گمرک قرار دارد کوتاهی کند، باید مسئولیت آن را بپذیرد. ممکن است کالاها دچار آسیبهایی شوند و در این صورت گمرک باید آن خسارت را بپردازد.
آسیب دیدن کالا در انبار گمرک
گاهی اوقات کالایی که در انبار گمرک قرار دارد، به هر دلیلی آسیب میبیند و حتی ممکن است به طور کلی نابود شود. در این صورت خسارت و مسئولیت آن را باید گمرک بپردازد.
خسارت دیدن کالاهای متروکه
در صورتی که کالایی متروکه باشد و در انبار گمرک دچار آسیب شود، وظیفه جبران خسارت آن بر عهده گمرک قرار دارد.
درج تاریخ انقضاء کالا به صورت اشتباه
گاهی اوقات کارمندان گمرک تاریخ انقضاء یک کالا را به صورت اشتباهی بر روی آن میزنند. در این شرایط اگر کالایی آسیب ببیند و به عنوان مثال فاسد شود، گمرک باید خسارت آن را بپردازد.
نگهداری نادرست از کالا
اگر یک محموله ویژه باشد و گمرک نتواند به درستی از آن نگهداری کند و آن کالا به هر دلیلی آسیب ببیند، مسئولیت مدنی آن به صورت مستقیم بر عهده گمرک قرار دارد.
کاهش ارزش مادی کالا
در صورتی که گمرک به هر دلیلی موجب شود که ارزش مادی کالا کاهش پیدا کند، موظف به پرداخت خسارت به صاحب کالا است.
بازرسی اشتباه
در برخی از مواقع کارکنان گمرک، به درستی یک محموله را بازرسی نمیکنند. این موضوع سبب میشود که نتوانند به خوبی از کالا نگهداری کنند و کالای مورد نظر به هر دلیلی آسیب میبیند. در چنین شرایطی نیز تمام مسئولیت جبران خسارت آن، بر عهده گمرک خواهد بود.
خسارتهایی که گمرک مسئولیتی برای جبران آنها ندارد
نمیتوان از گمرک انتظار داشت که تمامی خسارتهایی که به کالاهای تاجران وارد شده است را جبران کند. گمرک تنها در صورتی مسئول جبران خسارت است که ثابت شود کالا در هنگام ترخیص و یا زمانی که در انبار گمرک بوده، دچار آسیب شده است. در این بخش، شما را با مواردی آشنا میکنیم که گمرک هیچ مسئولیتی در قبال خسارت وارده به آنها ندارد:
- هنگامی که آسیب دیدگی کالا به سبب کوتاهی صاحب کالا و یا نماینده او باشد.
- در صورتی که اطلاعات اشتباه از سوی وارد کننده در اظهارنامه کالا ثبت شده باشد.
- زمانی که کالا در مسیر حمل و نقل و در قسمتی خارج از محوطه گمرک آسیب دیده باشد.
- اگر بسته بندی کالا در روند ترخیص باز شده باشد و این موضوع به کالا آسیب رسانده باشد.
- در شرایطی که محموله به خوبی بسته بندی نشده باشد و به طور کلی بسته بندی آن مناسب نباشد.
- در صورتی که صاحب کالا برای ترخیص کالای فسادپذیر از گمرک تعلل کند و این موضوع باعث فاسد شدن کالا شود.
سخن پایانی
تمامی تاجران و بازرگانانی که قصد دارند به دنیای تجارت قدم بگذارند، باید با مسئولیت مدنی گمرک در برابر خسارت وارد شده به کالا آشنایی داشته باشند. این امر به آنها کمک میکند تا میزان ضرر و زیان احتمالی را کاهش دهند و از ارزش کالای خود محافظت کنند. ما در این مقاله تلاش کردیم شما را با خسارتهایی که شامل مسئولیت مدنی گمرک میشوند آشنا کنیم. همچنین در مورد خسارتهایی که گمرک هیچ وظیفهای در برابر جبران آنها ندارد با شما صحبت کردیم.